Meslek Yüksek Okullarında Fotogrametri Eğitimi

ÖSS tercihlerinin son günlerine yaklaştığımız şu günlerde tercih yapacak arkadaşlarımızı bilinçlendirmek ve onlara yardımcı olabilmek adına bu makaleyi sizlerle paylaşmayı da uygun gördüm. Bu makale de Harita ve Kadastro teknikeri yetiştiren okullarımızda verilen fotogrametri dersine ait bilgiler verilmiştir. Faydalı olması dileğiyle…

 

 

Yrd.Doç.Dr.Engin KOCAMAN

S.Ü.Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu

42031 Kampüs Konya

 

Kaynak: http://alaeddin.cc.selcuk.edu.tr/%7Etekbil/haziran2000/ekocaman/engin_kocaman.htm

ÖZET

Haritacılık hizmetini veren mühendislerin eğitim gördüğü okullarımızın adı “ Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü”dür. Fotogrametri önemli ana bilim dallarından birini oluşturmaktadır. Haritacılık hizmetlerinin yerine getirilmesinde, Harita Mühendislerine yardımcı olan Harita Teknikerlerinin yetiştiği Meslek Yüksek okullarındaki Harita Kadastro Programlarında da, öğrencilerin bu konuda bilgi sahibi olmaları ve yetişmeleri için Fotogrametri dersi koyulmuştur. Fakat gerekli labaratuvar ve aletler olmadığı için, iki okul hariç, okullarımızın hiç birinde basit fotogrametrik uygulamalar dahi yapılamamaktadır.

ABSTRACT

The name of our schools giving cartographical services and thus training engineers on this subject is “The Department of Geodesic and Photogrammetic Engineering” Photogrammetry forms one of the major scientific brauches.Infulfilling the cartographical services, also at the Departments of Cartography and Cadastration of Vocational Colleges, where Cartographical technicians able to assist Cartographical Engineers study , the subject”Photogrammetry” has been scheduled in curriculum so that the students can be acquainted with such kind of information and thus can be tranied well on this subject.Yet , at none of our schools except two ones, since we have none proper laboratories and apparatus ;even simple photogrammetric practises have not been able tobe fulfilled.

 

GİRİŞ

 Üniversite düzeyinde Harita mühendisliği eğitimi 1949 yılında Yıldız Teknik Okulunda (Bugünki adı Yıldız Teknik Üniversitesi ) Harita Kadastro Bölümünün açılmasıyla başlamıştır. Daha sonraları Trabzon Karadeniz Teknik Üniversitesinde, İstanbul Teknik Üniversitesinde ve Selçuk üniversitesinde de Jeodezi veya Harita Kadastro bölümü adları altında bölümler açılmış, 1982 yılında çıkarılan 41 sayılı kararname ile bütün bölümlerin ismi “Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü “ olmuştur (Ayan, T. 1993 ).

1997 yılı itibariyle yedi üniversitemizde Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği eğitimi lisans ve yüksek lisans düzeyinde verilmektedir ( Yıldız Teknik Üniversitesi, Karadeniz Teknik üniversitesi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Selçuk Üniversitesi, Karaelmas Üniversitesi, Kocatepe Üniversitesi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi ). Boğaziçi Üniversitesinde sadece yüksek lisans programı bulunmaktadır. Bölüm açılma kararı alınan, henüz öğrenci alınmadığı için öğretime başlamayan iki üniversitemiz bulunmaktadır ( Niğde Üniversitesi, Harran üniversitesi). Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği bölümü bulunan ve açılma kararı alınmakla birlikte henüz öğretime başlamayan üniversitelerimiz (Tablo 1)’de görülmektedir(1997 ÖSYM Klavuzu).

 

 Tablo 1.1997 yılı itibariyle Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü Bulunan Fakülteler ve Kontenjanları

 

 

Haritacılık hizmetlerini verecek Harita Mühendislerini yetiştiren, lisans eğitimi veren bölümlerimizin hepsinin adları yukarıda belirtildiği gibi “Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği “ olmuştur. Bölümün adından da anlaşılacağı gibi Fotogranetri, haritacılık eğitimi verilen bölümlerde önemli bir ana bilim dalını oluşturmaktadır. 1975-1976 öğretim yılında Milli Eğitim Bakanlığı Yüksek öğretimin önündeki yığılmayı önlemek amacıyla, kendi bünyesinde kurduğu Yaygın Yüksek Öğretim Kurumu (YAY-KUR) Örgün Yükseköğretim Dairesi’ne bağlı olarak geniş çaplı bir ön lisans uygulaması başlatmıştır (Balcı, S. , Kavak,Ş. ,1996). Meslek Yüksekokulları adı altında başlatılan bu uygulamada eğitim öğretim süresi iki yıl olarak belirlenmiş ve buralarda ön lisans eğitimi verilmeye başlanmıştır. 1982 yılına kadar YAY-KUR bünyesinde faaliyet gösteren Meslek Yüksekokulları, bi 41 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 1982 yılında üniversitelere bağlanmıştır.Bu okulların bünyesinde açılan ve Harita Teknikeri yetiştiren ön lisans programlarının adı, üç tanesi hariç (Gazi Üniversitesi- Tapu Kadastro, Yıldız Teknik Üniversitesi-Harita, Karaelmas Üniversitesi-Harita ve Maden Ölçme); ” Harita Kadastro” olarak geçmektedir. 1997 yılı itibariyle 19 değişik Üniversitemize bağlı olarak faaliyet gösteren 33 Meslek Yüksekokulunda Harita Kadastro Programı bulunmaktadır. Bu Programlarımızda okutulan derslerden biri de Fotogrametri olup, bu dersin işlenişini, labaratuvar ve alet durumlarını, uygulama imkanlarını belirleyebilmek için yapılan bir ankette sorular sorulmuştur. Bu anketimize 17 değişik üniversitemize bağlı 29 Meslek Yüksekokulu Harita Kadastro programından cevap gelmiştir (Tablo 2). Harita Teknikeri yetiştiren Meslek Yüksekokullarındaki Harita Kadastro Programlarında Fotogrametri adı altında bir ders okutulmakta olup, bu ders genelde III.y.y da, bazı okullarda IV.y.y.da, bir okulda ise II.y.y.da yer almaktadır.Fotogrametri dersi çoğu okulda 2 veya 3 saat, sadece iki okulda 4 saat işlenmektedir (Tablo 3).

 

Meslek Yüksekokulları Harita Kadastro Programlarında Fotogrametri dersinin konuluş nedeni, haritacılık hizmetlerinde tekniker olarak görev alacak, hizmet verecek elamanların fotogrametri hakkında genel ve temel bazı konularda eğitilmeleri, özellikle stereoskopik (üç boyutlu) görüşle ilgili basit bazı uygulamalar yaparak fotogrametri konusunda bilğilendirilmelidir. Anketteki bu konu ile ilgili sorulara verilen cevaplardan da anlaşıldığı gibi, Harita Kadastro Programlarında okutulan Fotogrametri dersi, müfredat açısından genelde aynı ve yeterli, fakat labaratuvar, araç-gereç ve uygulama yapılması bakımından oldukça yetersizdir.

 

2 -HARİTA KADASTRO PROGRAMLARINDA OKUTULAN FOTOGRAMETRİ DERS MÜFREDATI

Fotogrametri dersi, okullarımızın büyük çoğunluğunda 2 veya 3 saat, genelde III. veya IV.y.y. da tek dönem olarak okutulmaktadır. Okullarımızda okutulan Fotogrametri dersinin müfredatı, bazı ufak tefek farklılıklar dışında, genelde benzerlik göstermektedir. (Tablo 4 )’de S. Ü. Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Harita Kadastro Programında III. y . y . da 3 saat ( 3+0) olarak okutulan bu dersin müfredatı görülmektedir.

Müfredatın incelenmesinden de anlaşılacağı gibi, bu derste anlatılanlar; fotogrametrinin tarihçesi, ülkemizdeki fotogrametrik gelişmeler, fotogrametri ile ilgili matematik bağıntılar, yöneltme hakkında genel bilgiler, stereoskopik görüş ile ilgili bilgiler ( anaglif metotla, cep ve aynalı streoskopla streoskopik görüş), hava ve yersel fotogrametri hakkında genel bilgiler, uçuş planları, hava ve yersel fotogrametride kullanılan aletler hakkında genel bilgilerdir.

 

Görüldüğü gibi öğrencilerin bu derste gördükleri, temel fotogrametrik bilgiler olup teorik ağırlıklıdır. Fotogrametri denilince ilk akla gelen konulardan biri olan stereoskopik (üç boyutlu ) görüş ise bu konular içinde uygulaması yapılabilecek,öğrencilere gösterilebilecek tek konu gibi görülmektedir.Öğrencilerin fotogrametri konusundaki bilgilerini arttırması üç boyutlu (stereoskopik) hakkındaki tereddütlerinin ortadan kalkması için hiç olmazsa bu uygulamanın yapılmasını sağlayacak basit fotogrametrik aletlere ihtiyaç vardır.

 

 Tablo 2. Harita Kadastro Programı bulunan Meslek Yüksekokulları, bağlı bulundukları üniversiteler ve öğretime başlama yılları

 

  

 

Tablo 4. S.Ü. Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Harita ve Kadastro Programındaki Fotogrametri dersinin müfredatı

——————————————————————————————————————————————

T.C.

SELÇUK ÜNİVERSİTESİ

TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU MÜFREDAT PROGRAMI

PROGRAMI : HARİTA KADASTRO

DERSİN ADI : FOTOGRAMETRİ

YARIYILI : III

HAFTALIK DERS SAATİ : 3+0

 

1- FOTOGRAMETRİNİN TANIMI, TARİHCESİ, ÜLKEMİZDEKİ FOTOGRAMETRİK ÇALIŞMALAR

2- FOTOGRAMETRİNİN SINIFLANDIRILMASI VE KULLANILDIĞI ALANLAR

3- MATEMATİK BAĞINTILAR, TARİFLER, İZDÜŞÜMLER, KOORDİNAT SİSTEMLERİ

4- İÇ VE DIŞ YÖNELTME ELEMANLARI

5- STEREOSKOPİK GÖRÜŞ

     Suni stereoskopik görüş, Stereoskopik ve Psedeoskopik görüş, Stereoskopik görüş elde etme metodları,   (aynalı stereskop, Anaglif metod, Polarizasyon metodu, Kırpıştırma metodu).

 

6- HAVA FOTOGRAMETRİSİ

Havadan resim alımı, temel bağıntılar, resim çekme makinaları hakkında genel bilgi ve çeşitleri, Uçuş planları ( bağıntılar sayısal uygulamalar ve çizim).

 

7- YERSEL FOTOGRAMETRİ

 

Tanımı, çeşitleri ve kullanıldığı yerler, Yersel fotogrametride resim çekimi, Yer kontrol noktalarının işaretlenmesi.

 

8- HAVA VE YERSEL FOTOGRAMETRİDE KULLANILAN ALETLER HAKKINDA GENEL BİLGİ

——————————————————————————————————————————————

3- HARİTA KADASTRO PROGRAMLARINDA FOTOGRAMETRİ LABARATUVAR VE ALET İMKANLARI

Harita Kadastro Programı bulunan 33 Meslek Yüksek Okuluna gönderilen anket sorularına 29 okuldan cevap gelmiş olup, bu cevaplardan anlaşıldığına göre, okulların büyük bir bölümünün ölçme labaratuvarları ya çok yetersizdir, ya da aletlerini koyacakları küçük bir odaları dahi bulunmamaktadır. Bazı okullarda da ,başka amaçla oluşturulmuş bir mekandan istifade yoluna gidilmektedir. Temel ölçme uygulamalarının yapılacağı ve ölçme aletleri ile araç-gereçlerinin muhafaza edileceği ölçme labaratuvarına sahip olmayan okullarımızda, ayrı bir fotogrametri labaratuvarının bulunmasını beklemek, günümüz şartlarına göre çok zor görünmektedir. Nitekim okullarımızın hiçbirinde fotogrametri labaratuvarı bulunmamaktadır. Uygun bir ölçme labaratuvarı olan okullarımız, bu labaratuvardan fotogrametri uygulamaları için de rahatca istifade edebilirler. Bu durumda, ayrı bir fotogrametri labaratuvarının bulunmasından çok, tüm uygulamaların yapılabileceği uygun bir labaratuvar bulunması ve bazı fotogrametrik uygulamaların yapılmasını sağlayacak basit fotogrametri aletlerinin ve araçlarının bulunması,bunlarla uygulama yapılabilmesi önem kazanmaktadır.

 

Anket sorularına verilen cevaplardan da anlaşıldığına göre, okullarımızdan Gülnar Meslek Yüksekokulunda sadece bir adet anaglif resim bulunmaktadır. Trabzon Meslek Yüksekokulunda gerek anaglif resim, gerek cep stereskobu ve gerekse aynalı stereoskopla uygulamalar K. T. Ü. ‘nin imkanları ile gerçekleştirilmektedir. S. Ü. Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulunda altı adet anaglif resim bulunmakta, S.Ü. mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Jeodezi ve Fotogrametri mühendisliği Bölümünden temin edilen iki adet cep stereoskobu ve iki adet aynalı stereskop ve bunlara ait resimlerle uygulama yapma imkanı bulunmaktadır. Yapılan uygulamalarla öğrenciler ellerindeki resimler yardımıyla, gerek anaglif metotla, gerekse stereskopla üç boyutlu (stereskopik) görüş uygulaması yapma imkanı bulmaktadırlar. Aynalı stereskopla yaptıkları uygulamada, bir resim çiftinin aynalı stereskop altına nasıl yerleştirildiğini görmekte, paralaks çubuğunun ne işe yaradığını anlamaktadırlar. Anket sonuçlarına göre özellikle Konya ve Trabzon’ daki okullarımız dışındaki okullarımızın hiç birinde fotogrametri ile ilgili uygulama yapılmamaktadır ve bu durum oldukça düşündürücüdür ( Tablo5).

 

Okullarımızın gerek labaratuvar, gerekse alet imkansızlıklarından kaynaklanan uygulama noksanlıklarını, yapacakları teknik gezi ve ziyaretlerle bir ölçüde gidermeleri, kapatmaları mümkündür. gerek bulundukları merkezlerdeki gerekse yakın çevrelerdeki ilgili fakülte veya kurum ve kuruluşlardaki labaratuvarlar gezilerek oradaki aletler görülür, bazı uygulamaları yapma veya yapılanları seyretme imkanı bulabilirler. Bu tip gezi ve ziyaretler, öğrencilerin uygulama eksikliklerini bir ölçüde kapatmak, bilgilerini artırmak ve mesleklerini sevmelerini sağlamak açısından oldukça faydalı olacaktır. (Tablo 5)’de de görüldüğü gibi 29 okulumuzdan sadece Ankara Meslek Yüksekokulu, Uluborlu Meslek Yüksekokulu, Konya Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu ve Zonguldak Meslek Yüksekokullarında bu tür teknik gezilerin yapılabildiği görülmektedir. Özellikle Jeodezi ve Fotodrametri mühendisliği Bölümlerinin bulunduğu merkezlere yakın okullarımız bu tür gezileri yapabilirler. Ayrıca, çeşitli fotogrametrik çalışmaların yapıldığı bazı genel müdürlüklerin bulunduğu Ankara ile, bölge müdürlüklerinin bulunduğu diğer illerimizle bunların çevresindeki illerde bulunan okullarımız da bu tür gezi ve ziyaretleri yapabilirler.Bazı okullarımızın belirttiğine göre ,okullarımız butür gezi ve ziyaretleri yapmak istediklerini, ilgili fakülte ve kurumlardan gerekli yardım ve ilgiyi göremediklerini belirtmektedirler. Bazı yanlış anlamalardan veya program çakışmasından doğduğuna inandığımız bu gibi durumların tekrarlanmayacağına inanıyor ve okullarımıza, uygun zamanlarda bu gezi ve ziyaretleri yapmak için şartlarını zorlamalarını tavsiye ediyoruz.

 

Tablo5.Harita Kadastro Programı Bulunan Meslek Yüksek Okullarında Fotogrametrik aletlerin durumu ve Teknik gezi imkanı

4- SONUÇ

 Haritacılık hizmetlerini yapan mühendislerin yetiştiği, lisans ve lisans üstü eğitimin yapıldığı çeşitli üniversitelerimizdeki bölümlerin adı “Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği” dir. Bu bölümün ana bilim dallarından biri de Fotogrametridir. Bu bölümlerden mezun olan mühendislerle birlikte haritacılık hizmetlerini yürüten, ara eleman diye adlandırılan, iki yıllık Meslek Yüksekokullarının Harita ve Kadastro Programlarında ön lisans eğitimi gören Harita Teknikerlerine de, bir yarı yıllık, genelde 2,3 saatlik fotogrametri dersi okutulmaktadır. Bu dersin amacı, harita teknikerlerinin fotogrametri ile ilgili temel bilgileri almaları, bu konuya yabancı kalmamalarıdır.

 

Okullarımızın gerek labaratuvar, gerekse alet bakımından, genelde çok yetersiz oldukları herkesçe malumdur. Bu durum göz önüne alındığında fotogrametri labaratuvarı oluşturulması, fotogrametrik uygulamalar yapılması ve teknik gezilerle bu eksikliklerin giderilmesi gibi faaliyetler lüks gibi görülebilir. Şu anda okullarımızın büyük çoğunluğunda uygulandığı gibi, Fotogrametri dersinin tamamen teorik işleniyor olması, dersin konuluş amacına ve o dersten beklenenlere ters düşmektedir. Hiç olmazsa, stereskopik görüşle ilgili basit bazı fotogrametrik uygulamalar yapılabilmelidir. Bunun için aşağıdaki hususlar da dikkate alınarak bu konudaki eksikliklerin en kısa zamanda ortadan kaldırılmasında fayda vardır:

 

1- Okullarımız, öncelikli ihtiyaçlarını da dikkate alarak programlarına cep stereskobu, aynalı stereskop gibi basit fotogrametrik aletleri kazandırmalıdırlar.

 

2- Öğretim elemanları okul imkanlarını da zorlayarak, idarecileri bu tip aletlere ihtiyaç olduğu ve alınması konusunda ikna edebilmek için gayret göstermelidir.

 

3- Başta Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü ve Harita Genel Komutanlığı gibi kurum ve kuruluşlar olmak üzere, fotogrametrik uygulamalar yapan yerlerle temasa geçilerek, ellerinde fazla veya atıl durumda bulunan basit fotogrametrik aletleri hibe yoluyla almak için gayret sarfedmelidir.

 

4- Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü bulunan Fakültelerle, fotogrametrik uygulamaların yapıldığı Genel Müdürlük ve Bölge Müdürlüklerine gerekli görüşme ve programlar yapılarak, teknik geziler tertiplenmelidir.

 

5- İlgili fakülte , mesleki kurum ve kuruluşlar bu şekilde teknik gezi yapmak isteyen, aletlerini ve labaratuvarlarını görmek isteyen okullara, uygun şart ve zamanlarda kolaylık göstermeli, yetkili elemanları nezaretinde aletleri kullanmalarına müsade etmelidirler.

 

KAYNAKLAR

AYAN,T.,1993.”Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Eğitiminde Nitelik Sorunları”, Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Eğitim ve Uygulama Semineri, 28 Eylül-29 Eylül 1993,İller Bankası Genel Müdürlüğü ,Ankara. ÖSYM 1997, Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sınavı İkinci KlavuzuGG