Ders Notunu İndirmek İçin Tıkla
Ders Notunu İndirmek İçin Tıkla.

İÇİNDEKİLER
1. GİRİŞ
2. ELEKTROMANYETİK RADYASYON
3. ATMOSFERDE ENERJİ ETKİLEŞİMLERİ
3.1. Saçılma (Scattering)
3.2. Soğurma (Absorbtion = Emilme)
4. ENERJİ KAYNAKLARI
5. VERİLERİN ELDE EDİLMESİ VE YORUMLANMASI
6. DAYANAK (REFERANS) VERİLERİ
7. SENSOR SİSTEMLERİNİN SINIFLANDIRILMASI
8. İDEAL BİR UZAKTAN ALGILAMA SİSTEMMİ
9. GERÇEK UZAKTAN ALG.SİSTEML. ÖZELLİKLERİ
10. UZAKTAN ALGILAMA SİSTEMLERİ
10.1. Pasif Sistemler
10.1.2. Fotoğrafik Sistemler
10.1.2. Fotoğrafik Olmayan Alımlar
11. FOTOĞRAFLAR
11.1. Film (Emülsiyon)
11.2. Fotoğrafik Emülsiyonunun Özellikleri
11.3. Uygulamada Kullanılan Filmler ve Nitelikleri
11.3.1. Siyah – Beyaz Filmler
11.3.2. Renkli Filmler
11.4. Fotoğraf Kağıtları ve Baskı Çeşitleri
12. TEKSTÜR
13. FİLTRE 3
14. KAMERALAR
14.1. Hava Kameraları
14.1.1. Tek objektifli Kameralar
14.1.2. Çok Objektifli Kameralar
14.1.3. Kolon Kameralar
14.1.4. Panoramik Kameralar
14.2. Sayısal Fotoğrafçılık
14.3. Vidikon Kameralar
14.4. Kamera Sistemlerindeki Gelişmeler
15. UZAKTAN ALGILAMA TARAYICILARI (SCANNER)
15.1. Line-Scanner Sistemi (Çizgi Tarama Sistemi)
15.2. Pushbroom Sistemi (İterek Tarama Sistemi)
16. ÇOK BANTLI ALGILAMA
16.1. Çok Bantlı Fotoğraflama (Multibant Fotoğraphy)
16.1.1. Çok Kamera Sistemi
16.2. Çok Mercekli Tek Kamera Sistemi
16.3. Çok Bantlı Tarama (Multispektral Scanning)
18. MİKRODALGA GÖRÜNTÜLEME SİSTEMİ
18.1. Pasif Mikrodalga
18.2. Aktif Mikrodalga Algılaması
19. KAYNAKLAR

Ders Notunu İndirmek İçin Tıkla.

Benzer İçerikli Yazılar:

1. Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Uzaktan …
2. Uzaktan Algılama Temel Bileşenleri
3. Kadastro Bilgisi Ders Notları (1.Hafta)
4. GPS DERS NOTLARI
5. Koordinat ve Referans Sistemleri ile Projeksiyonlar.

ÖZET
Bu çalışmada, insan hayatının vazgeçilmez gereksinimlerinden olan suyun kullanımı için uygulanan projelerde Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisinin yeri ve önemi ele alınmıştır. İlgili çalışmalarda, bu mühendislik dalının katkıları nelerdir? Genel bir sulama projesinde hangi işlem basamaklarında görev alınmaktadır? Tüm işlem adımları incelendiğinde Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisinin ağırlığı yeterince görülmekte midir? Sorularına cevap aranmıştır.

Diğer Taraftan, Ülkemizde ve Dünyada su kaynaklarının miktarı sayısal olarak ve grafiklerle gösterilmiştir. Özellikle ülkemizdeki su kaynaklarının ne kadarının kullanılabilir halde olduğu vurgulanmıştır. Dünyada, su kullanımı ile ilgili diğer kurumlar ve ülkemizin bu kurumlarla olan ilişkileri bu çalışmada gözden geçirilmiştir.

Ülkemiz, aslında su kaynakları açısından yeterli fakat düzensiz yağış dağılımı olan bir ülke olduğu için sulama projelerinin önemi her geçen gün artmaktadır. Bu projeler çok yönlü olarak çeşitli bilim dalları ile ortak yürütülmesi zorunlu projelerdir. Burada özellikle, Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisinin bu projelerde görev aldığı aşamalar, çalışmanın asıl çerçevesini oluşturmaktadır.
Anahtar Sözcükler: Sulama Drenaj Projeleri, DSİ, FAO

Makalenin Tamamını Buradan Okuyabilirsiniz.

Benzer İçerikli Yazılar:

1. Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Nedir?
2. Çelik Konstrüksiyon İmalatı ve Montajınının Jeodezi ve Fotogrametri Müh.deki Önemi
3. “Jeodezi ve Fotogrametri” sıkıntısı Video
4. Erciyes Üniversitesi Jeodezi Ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü Akademik Personel İlanı
5. “Jeodezi ve Fotogrametri” sıkıntısı

Coğrafi Koordinat Sistemi
Yerin biçimi ister elipsoit, isterse küre kabul edilsin bu yüzeyler üzerindeki noktaların birbirlerine göre olan konumlarını belli bir sistemde tanımlamak gerekir. Bu tanım belli ise belli geometrik ya da matematik bağıntılar yardımıyla bu noktaların haritadaki konumları da belirlenebilir. Bu amaçla yer üzerinde geliştirilmiş sisteme coğrafi koordinat sistemi’ adı verilmiştir. Eğer bu sistem elipsoit üzerinde ise ‘elipsoidal coğrafi koordinatlar’dan, küre üzerinde ise ‘küresel coğrafi koordinatlar’dan söz edilir. Burada yalnızca coğrafi küresel koordinatlardan söz edilecektir.

İster küresel coğrafi koordinat sistemi, isterse elipsoidal coğrafi koordinat sistemi olsun, her iki sistemin elemanları ‘enlem’ ve ‘boylam’dır. Enlem ve boylamı tanımlamak için yerin dönme ekseninden hareket edilir. Bu eksen bilindiği gibi, yerkürenin kutup noktalarını birleştiren ve dolayısıyla yerkürenin merkez noktasının üzerinde bulunduğu eksendir. Yerkürenin bu merkez noktasından yerin dönme eksenine dik bir düzlem geçtiği varsayılır. Bu düzlemin yerkürenin dış yüzeyi ile oluşturduğu daireye ‘ekvator’ ismi verilmiştir. Anılan düzleme ‘ekvator düzlemi’ de denilmektedir. Şüphesiz bu anlamdaki ekvatorun çapı yerkürenin çapına eşit olur. Yerküre üzerindeki herhangi bir noktanın enlemini, ilgili noktayı yerkürenin merkez noktası ile birleştirdiği düşünülen doğrultunun ekvator düzlemi ile yaptığı açı (genellikle derece birimi cinsinden) tanımlamaktadır. Enlem değerini göstermek üzere genellikle yayınlarda, j harfi ile gösterilmektedir. Yunan alfabesine ait bir harftir ve (fi) olarak okunmaktadır. Derece birimini göstermek üzere ise uluslararası kabul görmüş (°) işareti kullanılmaktadır. Yerküre üzerinde küresel coğrafi koordinatları bilinmek isten nokta kuzey yarı kürede ise enlem (+) pozitif, güney yarı kürede ise (-) negatif değer aldığı kabul edilmiştir. Bu durumda örneğin kuzey kutup noktasının enlemi +90°, güney kutup noktasının ise -90° olacaktır. Buna karşın ise tam ekvator dairesi üzerindeki yer noktalarının enlemi ise 0° dir (sıfır derece). Türkiye topraklarının tamamı kuzey yarı kürede yer aldığından her noktasında şüphesiz enlem pozitif değere sahiptir. Örneğin İstanbul’da Sultanahmet meydanı civarındaki bir noktanın enlemi 41° civarındadır.

Bu defa ekvator düzlemine paralel başka düzlemlerin yerküre yüzeyi ile oluşturdukları çizgiler (arakesit sınırlar) düşünülür. Bu çizgiler de şüphesiz bire dairedirler ve ‘paralel daire’ olarak isimlendirilmişlerdir. Aynı bir paralel daire üzerinde sonsuz sayıda yerküresi noktası vardır bunların tümünün enlemleri aynı değeri taşırlar. Ayrıca şüphesiz bu dairelerin tümünün çapı, ekvator çapından daha küçüktür. Ekvatordan kutuplara doğru (kuzeye ya da güneye) gidildikçe paralel daire çaplarının küçülme miktarı artmaktadır.

Küresel coğrafi boylamı tanımlamak için ise yerkürenin kutup noktalarından geçen sonsuz sayıda daireler düşünülür. Dolayısıyla bu dairelerin de çapı küre çapına ya da ekvator çapına eşittir. Böylece oluştukları düşünülen dairelere ‘meridyenler’, ‘meridyen daireleri’ ya da ‘boylam daireleri’ adı verilmektedir. Bu dairelerden bir tanesi başlangıç olarak alınır. Yani başlangıç meridyeni üzerindeki tüm noktaların boylamı sıfır olmaktadır. Örneğin şimdiye dek Kanarya Adalarından, Paris’ten ve son olarak da Londra yakınlarındaki Greenwich de bulunan astronomi rasathanesinin gök dürbününün merceğinin merkezinden geçen meridyen boylamlar için başlangıç meridyeni olarak kabul edilmiştir Osmanlılar döneminde 20. Yüzyılın başlarında da ülkenin 1:200 000 ölçekli topografik harita takımlarının yapılmasında ise Ayasofya Müzesinin Minaresinin aleminden geçen meridyen başlangıç meridyeni olarak kabul edilmiştir.

Yerküre üzerinde herhangi bir noktadan geçen meridyenin ve başlangıç meridyeninin herhangi bir paralel daire (örneğin ekvator) ile kesişme noktalarının, ilgili paralel dairenin merkezi ile birleştirildiği varsayılır. Paralel daire merkezlerinin yerkürenin dönme ekseni üzerinde olacakları açıktır. Böylece oluşan doğrular arasında kalan açı ise, ilgili noktanın ‘boylamı’ olarak adlandırılmıştır. Boylam değerini göstermek üzere genellikle yayınlarda l harfi ile gösterilmektedir. Yunan alfabesine ait bir harftir ve (lamda) olarak okunmaktadır. Aynı meridyen üzerindeki tüm noktalat şüphesiz aynı boylam değerine sahiptirler. Örneğin İstanbul Sultanahmet Meydanı yaklaşık 29° lik bir boylama sahiptir (Greenwich meridyeninin boylam değeri sıfır ya da başlangıç meridyeni olarak alındığında).

Boylamlar başlangıç meridyeninden itibaren doğu yönünde ve batı yönünde artarlar. Dolayısıyla 180° Doğu ve 180° Batı boylamına sahip meridyenler aynı meridyendirler. Bu meridyen tarih değişim meridyeni olarak kullanılır. Yani 180° meridyeninde saat gece yarısı 0:00 da hemen batısında örneğin 3 haziran günü başlarken hemen doğusunda 2 haziran günü biraz daha önce başlamış olur. Tarih değişim meridyeninin bu özelliğinden, bazı önemli günleri iki kez yaşamak isteyen insanlar yararlanmaktadır. Örneğin tarih değişim çizgisinden (bu çizgi, ülkelerin yerküre üzerindeki toprak dağılımları nedeniyle 180° meridyeninden bazı sapmalar göstermektedir) 2 saat batıda olan Avustralya’nın Canberra şehrinde 2000 yılına girişi kutlayan bir kişi, doğu yönünde uçarak havai adalarında 2000 yılın girişi ikinci kez kutlayabilir. Bunun nedeni Havai Adalarına aynı günün aynı saatinin Canberra’ya göre 20 saat geç gelmesidir.

Elipsoit parametreleri (küçük ve büyük eksen yarı uzunlukları) değiştikçe yer üzerindeki aynı bir noktanın elipsoidal coğrafi koordinatları az değiştiği halde, bir noktanın küresel coğrafi koordinatları yerkürenin kabul edilen yarıçap uzunluğuna bağlı değildir, yani coğrafi koordinatları değişmez.

Küçük Ölçekli Haritalarda Projeksiyon
Büyük bir bölgenin küçük ölçekli (ölçekleri 1:1 000 000 dan daha küçük olan haritalar) haritası yapılması gerektiğinde yeryuvarının biçiminin küre olarak alınması kesinlikle yeterlidir. Halbuki yerin gerçek biçimine ‘jeoit’ adı verilmektedir. Fakat jeoit geometrik olarak ifade edilebilen bir yüzeye sahip olmadığından haritacılık çalışmalarında yalnızca noktalar arası yükseklik farklarının çok doğru olarak bilinmesi gereken bazı işler dışında referans yüzeyi olarak alınmaz. Yerin jeoide en yakın biçimi ise ‘elipsoit’ dir. Elipsoit geometrik bağıntıları bilinen bir yüzeydir ve bu özelliği ile büyük bölgelerin büyük ve özellikle orta ölçekli harita takımlarının üretilmesi için yeryuvarının biçimi için referans yüzeyi olarak alınmaktadır. Küre ise geometrik bağıntıları bakımından elipsoide göre şüphesiz daha basittir. Küçük ölçekli haritalarda küre ile elipsoit arasındaki büyüklük farkı haritaya yansımadığından yerin biçimi küre alınmaktadır.

Yerküre üzerindeki büyük bölgelerin küçük ölçekli haritalarının yapılmasında kullanılan ve belirli geometrik ya da küre üzerinde küresel coğrafi koordinatlara bağlı olarak matematiksel bağlantılar yardımıyla harita yüzeyinde ilgili noktaların konumlarını belirleme yöntemlerine ‘kartografik projeksiyonlar’ adı verilmektedir. Harita yüzeyleri, ya da çoğu kez ‘projeksiyon yüzeyleri’ olarak anılan bu yüzeyler bir düzleme yırtılmalar olmadan açılımı yapılabilen yüzeylerdir. Bu yüzeyler çoğu kez, silindir, koni ve düzlemin kendisidir. Kartografik projeksiyon sayısı sonsuz gibidir. Fakat bu projeksiyon yöntemlerinden bazıları daha yaygın kullanılmaktadır Bir bölgeye ait aynı ölçekli de olsa farklı kartografik projeksiyonlara göre harita yapılırsa farklı büyüklükte harita elde edilir. Bunun temel nedeni küre üzerinde herhangi bir nokta ile, yine küre üzerinde diğer noktalar (sonsuz sayıdadır) arasındaki uzaklığın aynı değerde (ölçek faktörü kadar küçülerek) gösterilememesidir. Bu uzunluklar küre üzerindeki değerinden genellikle daha uzun ya da kısadırlar. Şüphesiz bir noktadan itibaren belli doğrultularda haritadaki uzunluğun küredeki uzunluğa eşit olmasını sağlayan projeksiyon yöntemleri de vardır. Örneğin yalnızca kuzey-güney yönündeki küre uzunluklarının haritada aynı kalması, ya da yalnızca doğu-batı doğrultusunda küredeki uzunlukların haritada aynı kalması gibi. Bunlardan birincisine ‘meridyen boyları koruyan’ projeksiyonlar denilmektedir.

Benzer biçimde harita edilen bölgenin alanının değişmeden (yalnızca ölçeğin etkisi çerçevesinde) aktarıldığı projeksiyonlar da vardır. Bu tür kartografik projeksiyonlara ise ‘alan koruyan’ projeksiyonlar adı verilmektedir. Alan koruyan projeksiyonlarda tüm uzunluklar korunamayacağından harita yapılan bölge kuzey güney yönünde daralıyorsa, doğu-batı doğrultusunda genişlemek durumundadır (haritadaki alan eşitliğini temin etmek üzere). Şüphesiz bunun tersi de söz konusu olabilir.

Örneğin Merkator projeksiyonuna göre yapılmış tek parça bir Türkiye haritasında, ülkenin en güneybatı ve en kuzeybatı noktası arasındaki kuş uçuşu uzaklık yaklaşık 1.3 katı büyük haritaya aktarılır. Bu değer gerçekte 1697 km iken, haritadan 2187 km alınacaktır. Burada anılan Merkator Projeksiyonu ismini 1512-1594 yılları arasında yaşamış ve yerkürenin bir çok bölgesine ait harita yapmış olan Gerhard Mercator’dan almaktadır. Aynı projeksiyonda ise Türkiye’nin alanı yerküre üzerindeki gerçek değerinden yaklaşık 2 misli büyük gözükecektir. Bunun nedeni bu projeksiyon yönteminin coğrafi amaçlar için değil, navigasyon amaçlı olarak (açı koruyan projeksiyonlar) geliştirilmiş olmasıdır. Buna karşın coğrafyacılar alan koruyan projeksiyonlara göre yapılmış haritaları tercih ederler. Atlaslarda da bu tür projeksiyonların kullanılması önerilir. Bunu nedeni projeksiyon kavramını bilmeyen vatandaşların ülkelerin, karaların denizlerin büyüklüklerini haritadan karşılaştırırken yanlış bilgi sahibi olmalarını önlemektir. Bu nedenlerle küçük ölçekli haritalardan büyüklük elde etmek, ancak küçük ölçekli bir haritanın yapılmasında zorunlu olarak kullanılan kartografik projeksiyonların matematik esaslarını bilen uzmanlar tarafından gerçekleştirilebilir. Buna karşın sade vatandaş haritadan değer alırken şüpheci davranmak zorundadır.

Örnekler
Aşağıda değişik projeksiyonlarda yeryuvarının tümünü aynı ölçekte gösteren dört değişik harita görülmektedir. Örnek olarak seçilen projeksiyonlar ve özellikleri aşağıdaki gibidir:

Eckert IV Projeksiyonu: Alan koruyan bir projeksiyondur. Ancak önemli sayılabilecek şekil bozulmaları sözkonususur.

Merkator Projeksiyonu: Alan koruma özelliği yoktur.Bu nedenle kıtaların birbirine göre alansal oranları önemli ölçüde bozulmuştur.

Mollweide Projeksiyonu: Alan koruma özelliğine sahip bu projeksiyonda yeryuvarının küreselliğinin hissedilmesi mümkündür.

Robinson Projeksiyonu: Alan koruma özelliği olmamasına rağmen ana karaların birbirine oranları çok fazla bozulmamıştır.

AŞAĞIDAKİ HARİTALAR MAPINFO İLE HAZIRLANMIŞTIR.

Eckert IV projeksiyonu

Merkator Projeksiyonu

Mollweide Projeksiyonu (Alan koruyan)

Kaynak: HKMO

Benzer İçerikli Yazılar:

1. Projeksiyon sistemleri ve Askeriye
2. Harita ve Ölçek
3. Türkiye ve Dünyada Pafta Bölümlemesi
4. Kartometride Hata Kaynakları
5. Harita Hesaplamaları

Benzer İçerikli Yazılar:

1. TopconLink Data Hesaplaması [PDF Döküman]

Benzer İçerikli Yazılar:

1. Google Contact Data API
2. Uydular ve Özellikleri

Yükselti çizgilerinin şekli dağın şeklini verirken,yoğunlukları eğimi verir.Bir süre sonra haritaya baktığınızda arazinin resmini kafanızda oluşturabilirsiniz..

Hafif Eğim

Dik Eğim

Uçurum

İç Bükey

Dış Bükey

Boyun

Tepe

Sırt

Doruk Çizgisi

Vadi

Çöküntü

Derecik

Topluca İncelediğimizde,

1. TEPE
2. VADİ
3. SIRT
4. BOYUN
5. ÇÖKÜNTÜ
6. DERİN VADİ
7. OVAYA BAĞLANAN BURUN
8. UÇURUM
9. GEÇİT
10. DOLGU

Yeryüzünde manyetik kuzeyi gösteren bir alettir.Birçok çeşidi vardır.Bu bölümde dağcılar ve gezginler için kullanışlı iki çeşit pusula tanıtılacaktır.

A-Silva Pusula

A- Cetvel
B- Hareket Yönü
C- Mesafe ölçmede kolaylık sağlayan ölçekli cetvel
D- Şeffaf yüzey
E- Hedef Açısı Okuma Çizgisi
F- Pusula İçindeki Kuzey-Güney Çizgileri
G- Pusula Açı Kadranı
H- Pusulanın Kuzey Ucu.

Şeffaf olmasından dolayı haritanın ölçeği ile aynı ölçekte olan cetvel ile mesafe ve açı ölçümü kolaylığı sağlar ve çok hafiftir. Silva pusula ile şunları yapabiliriz.

1- Harita üzerinde mesafe ölçme.
2- Kuzeyi Bulma
3- Haritayı kuzeye göre yerleştirme ve haritadan pusulaya hedef açısı bulma
4- Pusuladan haritaya hedef açısı alma.

1 – Haritada mesafe bulma
1:25000 ölçekli bir haritada 1cm 25000 cm,250 m ve 0.25 km dir.1 mm ise 25 metredir.Haritadaki her kare 1 km² dir.

2 – Kuzeyi Bulma
Üç çeşit kuzey vardır.Gerçek kuzey:Kuzey kutbunun olduğu kuzeydir.Harita Kuzeyi:Haritadaki kuzey ve güney çizgilerinin gösterdiği kuzeydir.Manyetik Kuzey:Pusula iğnesinin gösterdiği kuzeydir.Manyetik kuzey bölgeden bölgeye değişiklik gösterir.Bu değişiklik haritalarda belirtilir.

3 – Haritayı Yerleştirmek
Bulunduğunuz yeri biliyor iseniz çevrenizdeki nehir,tepe,köprü gibi işaretlerin yönüne haritayı çevirmek suretiyle haritayı yönüne koyabiliriz.İkinci yol olarak haritayı yere yayarız pusulanın kuzey oku ile haritanın kuzey oku aynı yöne gelene kadar haritayı çeviririz.

4 – Haritadan Pusulaya Hedef Açısı Alma
Görüş mesafesinin az olduğu bir alanda haritadan hedef açısını bulup,pusulayı ayarlayarak pusula ile yola devam edilebilir.Haritayı yere koyun gideceğiniz nokta ile bulunduğunuz noktayı bir çizgi ile birleştirin.(Haritanın kuzey yönüne konması gerekli değildir.)

Pusulanın uzun kenarı hedefi gösterecek çizgi üzerine yerleştirin.Pusulanın kuzey-güney çizgilerinin haritanın kuzey -güney çizgileri ile paralel olana kadar çevirin.Haritadaki X harfi le gösterilen çizgi(Kuzey-Güney Çizgisi)Pusula yuvasındaki Y çizgisine paralel olacaktır.

Hedef açısı okuma noktasından hedef açısını okuyun.Pusula iğnesi manyetik kuzeye saptığından manyetik farkı ekleyin veya çıkarın.Avrupa ülkelerinde manyetik fark hedef açısına eklenir.Pusula yuvasınındaki değeri yeni değere göre değiştirin.

Pusulayı haritadan kaldırın ve yere paralel tutun.Pusula yuvasının kuzey-güney çizgileri ile pusula iğnesinin kuzey-güney iğnesi çakışıncaya kadar kendi etrafınızda dönün.

Pusulanın hareket okunun yönü gideceğiniz yöndür.

Bu işlemler esnasında açı hatası yapmamaya dikkat etmelisiniz.Yapacağınız küçük açı hataları hedefinize ulaşmada büyük hatalara neden olur.Aşağıdaki şekilde yapılan 10 derecelik hata 1000 metrede 100 metrelik sapmaya neden olmaktadır.

4-Pusuladan Haritaya Hedef Açısı Alma Bir zirveyi saptamak:
Pusulayı yere paralel tutup,hareket yönü okunu zirveye doğru çevirin.

Pusulanın kuzey iğnesi,pusula yuvasının kuzey yönü ile çakışıncaya kadar pusula yuvasını çevirin.

Hedef açısını okuyun ve manyetik farkı bu değerden çıkarın.Yeni değeri hedef açısı okuma çizgisine getirin.

B-Mercekli Pusula Farklı amaçlar için sağlam ve dayanıklı imal edilmişlerdir.Hedef açısını, kapakta bulunan ince çelik tel ve açıyı okumaya yarayan mercek üzerinde bulunan yarık vasıtası ile(gez-göz-arpacık gibi)çok hassas ölçebiliriz.

Hedef açısı alırken aşağıdaki gibi tutulur.

Bir noktanın hedef açısını alma

Mercekli pusulanın açık ve kapalı görünüşleri.

YÖN BULMA

Dünya üzerinde bulunduğumuz yeri harita ve aletler kullanarak belirliyebiliriz.Bulunduğumuz noktadan diğer bir noktaya giderken, yürüdüğümüz yönü rota olarak adlandırırız.İki nokta arasında birçok engeller,tepeler,ormanlar,göller ve nehirler yer alabilir.Önemli olan bir yerden diğerine giderken, saydığımız bu engelleri aşarken rota dediğimiz yönümüzü kaybetmememizdir.Yapılan araştırmalarda bir kişi bilmediği bir arazide hareket ediyorsa bir müddet sonra yön duygusunu kaybettiği görülmektedir.Yürüyüş sırasında, yaşamlarında sağ ayağını kullanan insanların kuvvetli olan bu ayakları ile sola göre daha uzun adım attıkları görülmektedir.Bu nedenle düz bir doğru üzerinde yürüdüklerini zanneden kişilerin rotalarından sola doğru saptıkları ve zaman içinde sola doğru çok geniş bir yay çizdikleri görülmektedir.Sonuçta umdukları yere ulaşamadıkları gibi nerede olduklarını bilememektedirler.Son yıllarda ülkemizde doğada etkinlik gösteren kişilerin sayısı artmıştır.Bu sayı artışı beraberinde kazaları ve kaybolma olaylarını getirmektedir.Yön saptama çok kesin ve net bir hadisedir.Doğada yürüyen bir kişi net olarak nerede olduğunu bilmeli veya kaybolduğunu kabul etmelidir.

Pusula ve şimdi öğreneceğimiz yöntemlerle yeryüzeyinde ancak yön saptaması yapılabilir. Yani ancak istenen rotada yürümek mümkün olabilir.Yeryüzü üzerinde nerede olduğumuz sorusunun cevabı farklı aletler gerektirir.Bu aletlerden elde ettiğimiz sonuç ile enlem ve boylamımızı derece,dakika ve saniye cinsinden öğrenebiliriz.Bu bilgi ancak bir haritaya aktarıldıktan sonra o anki haritadaki yerimizi bilebiliriz.

Sonuç olarak doğada yönümüzü belirlemeden önce kabaca nerede olduğumuzu bilmek zorundayız.Ancak bundan sonra nereye gideceğimizi düşünüp sonra yönümüzümü saptamalıyız.

Yön Saptama Yöntemleri

Pusula Yardımı İle
Yönümüzü en kolay pusula yardımı ile saptıyabiliriz.Pusula ibresinin koyu renkli ucu manyetik kuzeyi gösterir.Kuzeyinin nerede olduğunu belirledikten sonra,hangi yöne gidecek isek o yönde yer alan bir cismi (örneğin ağaç,iri kayalar gibi)hedef alıp oraya kadar gitmek ve o noktada gitmek istediğimiz yönde yeni bir cisim saptamak gerekir.Bu yöntemle mümkün olduğu kadar düz bir çizgide yol alınabilir.

Pusula

Doğada gidilecek yön için belirli cisim ve işaretleri hedef alıp yürüyün.

Kutup Yıldızı İle
Dünyamızın kutup noktalarından geçen hayali eksen çizgisi kutup yıldızının çok yakınından geçmektedir.Bu nedenle geceleyin yıldızlar ve gezegenler hareket halinde iken(dünyanın kendi etrafında dönüşünden dolayı)kutup yıldızı sabit kalır.Doğada herhangi bir yıldızı hedef alıp yürür iseniz,yıldızın hareketinden dolayı düz bir çizgide yürüyemezsiniz.
Dünyanın dönüşünden ötürü kutup yıldızı çevresinde diğer yıldızların dönüşü.”Görüntü fotoğraf filminin uzun pozlandırılması ile elde edilmiş. (Corbis.com)”

Bu nedenle gökyüzünde yanlızca kutup yıldızını bularak onun kuzeyi gösterdiğini bilerek,amaçladığınız yönde yürüyebilirsiniz.Kutup yıldızını bulmak için belirgin bazı yıldız guruplarını bilmek zorundasınız.(Bu bilgiler kuzey yarım küresinde geçerlidir)
Büyük Ayı yıldız gurubu 7 yıldızdan oluşur.Görünümü eğik duran kahve cezvesine benzer.Sapın karşısında yer alan kenarın uzunluğunu 5 le çarptığımızda ve kenar yönünde kutup yıldızını buluruz.Kutup yıldızını doğru bulduğumuzdan emin olmak için yan yatmış ve beş yıldızdan oluşan bir W harfine benzeyen Cassiopeia yıldız gurubunu kullanırız.Büyük W nun ortasındaki yıldız, kutup yıldızı doğrultusundadır.(Lütfen çizimleri inceleyiniz)

Büyük Ayı Yıldız Gurubu

Cassiopeia Yıldız Gurubu

US Army FM 21-76 da Kutup Yıldızının Bulunması


Güneş İle Yön Bulma
Parlak güneşli bir günde bir sopa ve gölgesi yardımı ile yön tayini yapılabilir.Sopanın gölgesi işaretlenir.Bir süre sonra yer değiştiren gölge ucu tekrar işaretlenir.Bu iki işareti birleştiren çizgiye dik doğru S – N eksenidir.Birinci işareti sola ve ikinci işareti sağınıza aldığınızda yüzünüz kuzeye bakmaktadır.

Saat Yardımı İle Yön Tayini
Güneşli bir günde bileğimizdeki saat yardımı ile yön tayin edebiliriz.Saatin akrebi güneşe döndürülür.Saatin 12 rakkamı ile akrebin oluşturduğu açının açı ortayı Güney-Kuzey Hattıdır.Güneş tarafı güney yönüdür.

Kaynak: HKMO

Benzer İçerikli Yazılar:

1. Türkiye ve Dünyada Pafta Bölümlemesi