Genç Haritacı’nın Günlüğü

AJAX(Asynchronous JavaScript and XML), çoğu kişinin zannettiğinin aksine bir programlama dili değil, sadece birkaç teknolojinin birleşiminden meydana gelen tekniklerdir.

Peki AJAX’i böyle popüler kılan şey ne? Öncelikle Google gibi bir internet devinin AJAX’i oldukça başarili ve iyi bir şekilde kullanmasi onu oldukça cazip kiliyor. Ama sadece bu kadar değil elbette. Çünkü AJAX’in bize sagladigi faydalar onu kullanmamiz acisindan büyük bir cekicilik olusturmakta.

AJAX’in bize sagladigi avantajlara göz atacak olursak; öncelikle gereksiz veri trafigi azaltiliyor ve sayfa yenilemesi olmadan sunucu ile iletisime geciliyor. Bu sayede hem sunucu ile iletisim kurulmasi kolaylasiyor hem de birçok islem oldukça kolay bir hal aliyor.

Örnegin bir siteniz var ve sitenizden anlik verileri kullanicilariniza iletmeniz gerekiyor. Ama kullanicilarinizin bu anlik degisimleri takip edebilmesi icin sayfanin normalde belli sklikta yenilenmesi gerekiyor. Böylece her sayfa yenilenmesinde o anki veriler kullanici ekranina yansitilacaltir. Fakat AJAX ile bu durum sayfa tazelemesine gerek kalmadan anlik veriler ekranda devamli görüntülenebilmektedir.

AJAX’in bir diger faydasi da sagladigi performanstir. Mesela cok kullanicili sitelerde talepler icin geriye tüm bir sayfa degil sadece methotlar(true ya da false gibi) döndürülmektedir. Haliyle bu da bir performans artisi getirmektedir.

Hizli bir etkilesim bizim en önemli kazançlarimizdandir. Ajax ile sayfa yenilemeye gerek duymadigimizdan çok daha etkin isler yapabilmekteyiz.

Kullanislilik, ajax teknigi ile daha kullanisli sayfalar yapabiliriz, mesela sayfa yüklenirken bir uyari ekrani, tab li menüler, geçisli ekranlar, güçlü diyalog kutulari gibi. Bunlar için FRAME veya IFRAME kulanmaktan kurtuluyoruz tıpkı Google Maps ta oldugu gibi.

Hizli bir iletisim, ajax teknigi ile sunucu ile iletisimde tüm sayfa gönderimi gerekmediginden çok daha hizli bir iletisim oraya çikmaktadir. Bu da daha hizli islemlerin yapilabilmesi demektir. Bir sohbet sayfasi gibi.

Kisaca ajax bize web programi gelistirirken çok daha etkin ve hizli bir çalisma ortami getirmektedir. Ajax ile asp.net veya php kullanimini ( baska sunucu üzeri diller de olabilir ) birlestirdigimizde çok hizli ve güçlü web programlari ortaya çikarabiliriz.

AJAX in ASP ve PHP ile kullanilmasi ile çok güçlü sistemler ortaya çikmaktadir.

Yine firsatim olursa sonraki yazilarimda PHP ve xajax kütüphanesinden de bahsetmek istiyorum.

Arkadaslar bu alanda elimden geldigince sizlere bilgi aktarmaya çalisacagim. Bunun önemli bir konu oldugunu düsünüyorum.

[Genç Haritacı Forum'da bu konuya yakuter'in bir katkı yazısı daha bulunmaktaydı. Bu da aşağıda]

Bir de ben ekleme yapayim. Ajax aslinda yeni bir teknoloji degil Ajax, ajax olmadan önce de vardi fakat XMLHTTPREQUEST olarak bilinirdi ki hala öyle. XMLHTTPREQUEST dedigim nesne sunucu ile sayfa yenilenmeden islem yapmayi saglayan nesnedir. Pekii o zaman ajax ne diyecek olursa, ajax hazir javascript kütüphanelerinin gelismesi ve isleri kolaylastirmasiyla türemis bir terimdir. Ne gibi kütüphaneler?

Prototype
Behaviour
Moo.FX
Scriptaculous
SAJAX
XAJAX

Bu bahsettigim siniflari açarsaniz hepsinde yaklasik olarak söyle birseyler görürsünüz.

veya

Bu gördügünüz satirlar bahsetmis oldugum XMLHTTPREQUEST nesnesini çagiran satirlardir. Ajax teknigini ögrenmeye baslayacak bir kisi varsa önce bu nesnenin nasil çalistigini ögrenmelidir. Aksi takdirde yine hazir kütüphaneleri kullanabilir fakat en ufak bir hata da yardim için site aramaya baslar.

Umarim birazcik daha konuyu aydinlatabilmisimdir.